Nirxandineke nû ya tora Hac Hamed li Iraqê

Analîzeke Middle East Forum Observer a 30ê Îlona 2026an dibêje ku girîngiya ku roj bi roj zêdetir dibe ya tora Haj Hamed destnîşan dike ku Îran baweriya xwe bi hevkarên xwe yên kevneşopî yên milîs ji dest dide û operasyonên girîng vediguhêze ser şaneyên piçûktir, ji hev veqetandî, ên ku rasterast rapor didin Supaya Pasdarên Şoreşa Îslamî (IRGC). Her çend ev encam maqûl be jî, ev netîce helwesteke Îranî ya ji aliyê stratejîk ve hevgirtîtir vedişêre: Îran milîsên xwe yên kevneşopî bernade, lê berevajî wê, bi veqetandineke bi zanebûn wan diparêze ku rû bi rûyî zexta herî zêde nebin.

Ji aliyê stratejîk ve, Îran di nav du dehsalan de xerc kir ku tora xwe ya çekdar a hevpeyman bike navendên hêzê yên rastîn di nav amûrên biryardana siyasî, ewlehî û aborî yên Iraqê de, û bi vî awayî destê Tehranê li ser dewleta Iraqê bihêz bike. Ev kom û milîs garantorên kontrola rastîn a Îranê ne, ne tenê bandorê, li ser fonksiyonên dewleta Iraqê. Windakirina wan dê bibe sedema ji dest çûna girîngtirîn sermayeya Îranê û hevsengiya hêzê ya herêmî ber bi Dewletên Yekbûyî û hevalbendên wê ve biguhere.

Hişyariya rêveberiya Trump a ku Dewletên Yekbûyî dê veguhastinên dolarê yên mehane yên bo Iraqê rawestîne, eger komên çekdar ên bi Îranê ve girêdayî çekan neyên avêtin, ligel cezayên Gulana 2026an li ser van milîsan, zexta ku ev milîs niha rû bi rû ne nîşan dide. Ev rewş hewce dike ku hevkarên kevneşopî bi demkî wan operasyonên ku pergalên çekan ên pêşkeftî û êrîşên derveyî sînoran dihewînin, yên ku dikarin bersivên leşkerî yên tundtir ên Amerîkayê û herêmê derxînin, ji strukturên sereke yên milîsan vediqetînin. Eger artêşa Amerîkayê şaneyeke bi Haj Hamed ve girêdayî bêbandor bike, serkirdatiya milîsan dikare berpirsiyariyê înkar bike, û hikûmeta Iraqê jî dikare bi awayekî bawerpêkirî wiha bibêje, û bi vî awayî rûbirûbûna serkirdatiya bingehîn û binesaziya sereke ya milîsan bi tolhildanê re kêm dibe.

Stratejiya parastinê ya “Shadow Groups” taktîkeke nû nîne. Di salên piştî ku rêveberiya yekem a Trump bala xwe da ser Îran û hevkarên wê, bi taybetî piştî kuştina Qassem Soleimani û Abu Mahdi al-Muhandis di Kanûna Paşîn a 2020an de, komên milîsên Iraqê bi xwe vê stratejiyê bi avakirina komên pêşber pêşeng kirin. Koma Ashab Al-Kahf, ku di Tebaxa 2019an de derket holê lê piştî mirina Soleimani çalakiya wê bi awayekî berbiçav zêde bû, mînakek e. Tevî ku Ashab Al-Kahf têkiliya xwe bi Asa’ib Ahl al-Haq re înkar dike jî, delîl nîşan didin ku li wir kontrola rêxistinî û bindestiya operasyonî heye.

Piştî êrîşa li taxa Jadriya û Operasyona Pager a Îsraîlê li dijî Hizbullahê, û piştî ku hat nîşandan ku îstîxbarata Amerîkayê û Îsraîlê dikare bikeve nav çerxên payebilind ên milîsên Îranê, serkirdeyên komên Iraqê lawaziya strukturên fermandehiya navendî fêm kirin û bi zanebûn şopa xwe perçe kirin. Ji ber vê yekê, tora Haj Hamed ne nîşana wê bû ku serkirdatiyê baweriya xwe bi fermandehiya herêmî ya milîsan ji dest daye, lê belê nîşana wê bû ku serkirdatiyê biryardariya Amerîkayê ya ji bo hilweşandina strukturên milîsan fêm kir û hilbijart ku laşê sereke yê wan strukturên biparêze, bi barkirina berpirsiyariya operasyonî li ser saziyên jêrîn ên ku dikarin bêyî hilweşandina rêxistina bingehîn bêne înkarkirin an jî bêne berdan.

Ev di heman demê de qebûlkirina vê yekê ye ku serkirdeyên damezrandî bi hêsanî nayên cîgirandin. Cihgirê Hassan Nasrallah, Naim Qassem, siya wî serokê Hizbullahê ye ku cihê wî girtiye. Bi heman awayî, cîgirê Soleimani, Esmail Qaani, ji karîzma û bandora wî bêpar e.

Êrîşa Îlona 2026an li ser boriya Saudi East-West operasyoneke nû nîne ku guherîneke di doktrîna Îranî de nîşan bide. Ew operasyoneke kevneşopî ye ku bi kanalên alternatîf hatiye kirin. Milîsên kevneşopî hîn jî kesan dişînin meydanê. Ew tenê bi kanalên veqetandî û înkarkirinbar wiha dikin ku înkarkirina bawerpêkirî pêk bête.

Ev rastî ku berpirsên ewlehiyê yên Iraqê piştre operasyonê bi Haj Hamedê ku bi Supaya Pasdarên Şoreşa Îslamî (IRGC) ve girêdayî ye ve girê didin, piştî hevpeyivîna kanala nûçeyan a Siûdî bi Mîrelay (Brigadier General) ê teqawîtbûyî Ayad al-Tufan re, dibe ku bi xwe stratejiyeke bi zanebûn be ji bo ku sûcdariyê ji milîsên kevneşopî dûr bixe.

Helwesta paşerojê ya hikûmeta Iraqê vê piştrast dike. Li şûna ku bi tena serê xwe lêkolînê bike û destwerdana Îranê şermezar bike, wê lêkolîneke hevpar bi Îranê re bi xwe dest pê kir, bersivek ku dê bêmane bûya eger hikûmetê van operasyonan wekî kiryarên yekalî yên Îranî yên ku serweriya Iraqê tehdîd dikin bidîta. Lêkolînên hevpar di navbera dewleteke guya zirardîtî û aktorê sûcdar de tiştekî nêzîktirî birêvebirina hevkarî ya vegotinê nîşan didin, ne berpirsiyariya rastîn a dijberî.