Têkçûna hesabên Washingtonê li ser Iraqê
Elzeydî mîlîsên Îranê di nav dezgehên dewletê de bi cih dike û hewldanên Amerîkayê yên ji bo derxistina wan lawaz dike.
Rêveberiya Trump piştgirî da Serokwezîr Elî Elzeydî bi hêviyên eşkere: mîlîsên girêdayî Îranê bêçek bikin, yekdestdariya dewletê li ser hêzê vegerînin, şert û mercên guncaw ji bo karsaziya Amerîkî biafirînin û sûdwergirtina Tehranê ji serweriya Iraqê sînordar bikin. Çar meh şûnda, berevajî wê diqewime. Qumarê Washingtonê li ser Elzeydî hilweşiya, ji ber ku hukûmeta wî destûr dide hêzên çekdar ên girêdayî Îranê ku di nav makîneyariya dewletê de desthilata xwe xurt bikin, di heman demê de her tim ji tawîzên darayî û siyasî yên Amerîkî sûd werbigirin. Bi lihevhatina bi vê hukûmetê re, Washington xwe dixe nav metirsiyê ku stratejiya xwe ya ji bo hilweşandina torên herêmî yên Îranê xweşî bike.
Di dema serdana xwe ya Qesra Spî de, Elzeydî soz da ku dê heta 30ê Îlona 2026an çekên komên çekdar bêne standin û ew bêne belavkirin. Dema dawî derbas bû bêyî ku karekî bingehîn bê kirin. Hukûmeta wî her wiha nekarî pêşî li êrîşên mîlîsên Iraqî yên ku li dijî welatên cîran û Herêma Kurdistanê hatin kirin bigire. Çi ji ber nekarînê be, çi ji ber nexwestinê, wî her wiha nekarî çalakiyên terorîstî yên derbasî sînor rawestîne, yên ku tê de vekarên derveyî yên Îranê û alîgirên Esed axa Iraqê wekî bingehê amadebûnê bi kar tînin.
Nekarîna Elzeydî ya ji bo nîşandana desthilata serweriya Bexdayê li tu derê qasî wê derê tûj nîne, li wir mîlîsên Hêzên Seferberiya Gelêrî (Hashd al-Shaabi) bi eşkereyî serweriya Iraqê tinaz dikin, ala Amerîkayê bêrûmet dikin û ala Îranê radikin. Tevî vekişîna leşkerî ya Amerîkayê, gefên li dijî Amerîkiyan berdewam in. Hêzên ewlekariyê yên Iraqî vlogerên Amerîkî ji bo parastina wan şandin Herêma Kurdistanê. Dezgehên ewlekariyê yên Iraqî paşê ji nûnerê Wall Street Journalê Jared Malsin xwestin ku ji bo parastina jiyana xwe Iraqê terk bike. Desthilatdarên Iraqî, Ewropî û Amerîkî jî hişyarî derxistin. Serokwezîrek ku nikare Amerîkiyan biparêze, nikare bi awayekî bawerbar soza derdoreke ewle ji bo veberhênana Amerîkî bide.
Ev têkçûnên ewlekariyê encama rêkeftinên siyasî ne, yên ku bandora koman diparêzin. Elzeydî karmend û şêwirmendên girêdayî mîlîsan ên ku Serokwezîrê berê Mohammed al-Sudani tayîn kiribûn hiştin li ser kar, wek Hussein Allawi û rêveberê Ofîsa Serokwezîr Ihsan Al‑Awadi, ku erkên wan ew in ku serokwezîr bi riya medyayê pêş bixin. Wî her wiha şêwirmend û postên serokatiya hukûmetê daye kesên ku di hilbijartinan de ji blokên siyasî yên cuda têk çûbûn, wek şêwirmend Ala Talabani û serokê bi erkê Komîsyona Enerjiya Atomî ya Iraqê, Thanaa Al‑Zajrawi, û bi riya sîstema kotayên siyasî û mezhebî yên Iraqê partiyan telafî kir.
Sepandina li dijî gendeliyê hîn jî mekanîzmayek ji bo paqijkirinê ye, ne ji bo hesibdan. Di heman demê de, hukûmet çavlêdariya li sûdwergirtina Tehranê ji aborî û sîstema darayî ya Iraqê dike, da ku ji bo revîna ji ambargoyan û fînansekirina operasyonên xwe were bikaranîn. Xêrxwazî, sepandina hilbijartî û destûrdana darayî hevalbendên siyasî diparêzin, kontrola koman diparêzin û ji Tehranê re kanalan dihêlin ku bi riya wan bandora xwe bidomîne.
Demjimêra ragihandina budceya rekor a Iraqê, li gel bidawîkirina dabeşkirina wezaretan û tayînkirina Laith Al-Khazali, ku kesekî Asa’ib Ahl al-Haq e û ketiye bin ambargoyan, wekî cîgirê serokwezîr, şert û mercên lihevhatina siyasî ya binyadî eşkere dike. Serokê parlamentoya Iraqê îdia kir ku Washingtonê erê kiriye. Wezaretên nû yên Zîrekiya Çêkirî û Geştyariyê wê bibin qalibên dezgehî ji bo komên çekdar da ku bigihîjin çavkaniyên dewletê û navê mîlîstiyê ji xwe davêjin, bêyî ku hêza xwe berdin. Peymana hevkariya zîrekiya çêkirî ya di navbera Iraq û Îranê de, ku di serdema al-Sudani de hate îmzekirin, misoger dike ku ev wezaret wê wekî kanalên alîkariya Îranî bixebitin. Dibe ku şirketên Amerîkî tenê bi dorbasandina ambargoyan û bi hevkariya bi saziyên ku berê wekî rêxistinên terorîst hatine binavkirin bikarin bigihîjin peymanên zîrekiya çêkirî yên Iraqê.
Ragihandina “ State Leadership Council ” ji aliyê Çarçoveya Hevrêziya Şîe ve bindestkirina dezgehî temam dike. Elzeydî ji rolê ku Washingtonê jê re pêşbînî kiribû, rûbirûbûna komên alîgirên Îranê û afirandina derfetên Amerîkî-Iraqî, derbasî wê rolê dibe ku Kata’ib Hezbollah bi eşkereyî jê re dibêje “ cashier .” Kêrhatina wî niha ew e ku ji Amerîkayê îstîsnayan bistîne, da ku komên piştgiriya Îranê bimînin û li hember zexta Amerîkayê xwe birêkvebibin. Destûrdana firînên ji Îranê bo Necefê û mîsogeriyên berê yên herikîna dolaran nîşan didin ku çawa lihevhatina Washingtonê bûye amûrek ji stratejiya Îranî.
Dengên li Washingtonê ku daxwaza nermiyê dikin û berdewam in ku vê têkçûnê paşguh bikin, wê kampanyaya berfireh a Amerîkayê ya li dijî komên çekdar û partiyên siyasî yên girêdayî Îranê lawaz bikin. Ev kom û hevkar armancên Amerîkî têk dixin. Washington nikare hilweşandina mîlîsan bixwaze û di heman demê de kanalên darayî û rêkeftinên dezgehî yên ku wan diparêzin hêsan bike. Ev nêzîkatî bandora Amerîkayê di hemî wextê de, tam di wê kêliyê de ji dest dide ku divê Washington wê bi kar bîne.
Divê Washington wezaretên nû yên ku hatine dabeşkirin û postên cîgirê serokwezîr wekî saziyên terorîst û karmendên wan bihesibîne û peywendî bi wan re red bike. Divê Iraq bi hilbijartinekê re rû bi rû bimîne: an hevalbendiya bi Îranê re bidomîne û encamên tecrîdkirina darayî qebûl bike, an jî dev ji mîlîsan berde.