Wesiyetnameya Elî Xamenei li ku ye?
Berpirsan negotine çima wesiyetname bi gelemperî nehatiye eşkerekirin û îddîa dikin ku ew li cem kurên wî ye, lê ne mimkun e ku tenê kopiyek wê hebe.
Li tenişta nepeniya li dora winda bûna Mojtaba Xamenei, Rêberê Bilind ê navî yê Komara Îslamî, ji çavên gel, pirsên din jî dimînin: Wesiyetnameya bavê wî yê mirî û Rêberê Bilind ê berê Elî Xamenei li ku ye? Çima ew bi gelemperî nehatiye xwendin? Dema Ayetûllah Rûhullah Xumeynî di sala 1989an de mir, Elî Xamenei wesiyetnameya wî ya 29-rûpelî bi gelemperî xwend. Di wê belgeyê de nêrînên Xumeynî li ser ka welat çawa were birêvebirin û berpirs çawa piştî mirina wî tev bigerin hatibûn danîn. Herwiha belgeyê zexta li ser çepgirên Îranê jî rewa dikir, ên ku endamên wan bi fermana Xumeynî di havîna 1988an de hatin qetilkirin.
Di 5ê îlona 2026an de, xwendekarek îranî ji Şaredarê Tehranê Elîriza Zakanî pirsî ka wesiyetnameya Elî Xamenei li ku ye. Zakanî, ku nerehet xuya dikir, bersiv da: “Dema Rêber şehîd bû, pirtûkxaneya wî jî di êrîşê de hate wêrankirin. Ka wesiyetnameya wî li wir bû an na û ew jî hate wêrankirin? Ez nizanim, lê bi her awayî, niha agahiyek li ser cihê wê tune ye.”
Ravekirina Zakanî pir kêm aramî dide derbarê sedema ku wesiyetnameya Xamenei çima nehatiye eşkerekirin de. Herwiha gelekî ne pêbawer e ku ji belgeyeke wusa girîng tenê yek kopî hebûya.
Gotinên wî herwiha dijberî tiştê ku Ehmed Alemulhuda, endamê Meclisa Pisporan, saziya ku berpirsiyarê hilbijartina Rêberê Bilind e, gotibû xuya dikin. Alemulhuda ji ber vê jî girîng e ku ew îmamê nimêja îniyê ya Meşhedê ye, cihê jidayikbûna Elî Xamenei û cihê veşartina wî. Alemulhuda gotibû ku wesiyetname li cem kurên Xamenei ye û hîn negihîştiye wî. Bi kêmanî sê ji kurên Xamenei tê zanîn ku sax in. Berevajî Mojtaba, wan hemûyan di merasîma cenazeyê wî de beşdarî kir. Ev pirs tîne holê: Eger wesiyetname li destê kurên wî yên sax be, çima ew bi gelemperî nehatiye eşkerekirin?
Wesiyetnameya dawî ya berdest ku bi Elî Xamenei bi xwe tê girêdan, di sala 1963an de ye, dema ku ew xwendekarek dibistana dînî bû û ji bo rûxandina şah tevdigeriya. Xamenei ew wesiyetname piştî ku hêzên şah xwendekarên dibistana dînî yên alîgirên Xumeynî li Qumê kom kirin nivîsî, bûyerek ku Xamenei bi şansekî mezin jê filitî. Di wê wesiyetnameya bêgirîng de tu rêbernameyên siyasî tunebûn. Xamenei got ku pereyên wî pir kêm in ku li pey xwe bihêle û navên çend kesan da ku deyndarê wan bû, di nav wan de Elî Ekber Haşimî Refsencanî, ku ji Xamenei dewlemendtir bû û opozîsyona îslamî ya dijî şah fînanse dikir.
Refsencanî paşê di bûyîna Xamenei wekî Rêberê Bilind piştî mirina Xumeynî de rolekî sereke lîst, tiştê ku navûdengê “çêkerê padîşahan” jê re anî. Lêbelê, Xamenei paşê ew di pevçûneke desthilatê de xist alîkî.
Girîngiya wesiyetnameyê ew e ku mirov bizane ka ew bi kiryar û biryarên rêveberiya niha re nakok e an na. Ehmed Xatemî, rûhaniyekî payebilind û endamê hem Şêwra Parêzvanan hem jî Meclisa Pisporan, ev îhtîmal anî ziman dema ku di 8ê îlona 2026an de got: “Agahiya min li ser wesiyetnameya rêberê şehîd tune ye. Ev bi kesayetiyên payebilind ên sîstemê ve girêdayî ye ku biryar bidin ka wê eşkere bikin an na, heke hebe. Lê tiştê ku hin rûhaniyên payebilind nîgeran dike ev e ku dibe ku di wesiyetnameyê de hin tişt hebin ku dijmin wê li dijî rêberê niha bi kar bînin.”
Komara Îslamî niha li ber hilbijartinekê ye: Yan ew ê li ser rewabûna Mojtaba pirtir bisekine, ku di wê rewşê de divê delîla jiyana wî pêşkêş bike, yan jî ew ê qebûl bike ku wesiyetnameya Xamenei Mojtaba wekî cîgirê wî nedîtibû. Bi her awayî, kêliya hesabpirsînê ya di vê qeyrana rewabûnê de bi lez nêzîk dibe.