MEF Menu
Middle East ForumDonateSupport MEF
Foruma Rojhilata Navîn · Middle East Forum
Observer

Kata’ib Hizbullah û Esa’ib Ehlulheq dosyayên hev û yên Serokwezîr Elî el-Zeydî eşkere dikin

Hikûmeta Iraqê dema bêçekkirina milîsên piştgiriya Îranê heta Hezîrana 2027an dirêj kir.

Iraqi Prime Minister Ali al-Zaidi in Berlin in October 2026.
Serokwezîrê Iraqê Elî el-Zeydî di Cotmeha 2026an de li Berlînê. · Shutterstock

Kata’ib Hizbullah, milîseyeke Iraqî ya bi piştgiriya Îranê, got ku Serokwezîrê Iraqê Elî el-Zeydî dizanibû kî drone û roketên ku di dema şerê Gazzeyê de li Îsraîlê hatin avêtin fînanse kirine, û îdia kir ku Zeydî hîn jî 5 milyon dolar deyndarê wan e ji bo hewl û kiryarên wan.

Di 7ê Mijdara 2026an de, berpirsyarê ewlehiyê yê Kata’ib Hizbullahê Ebû Mucahid el-Essaf, bi rasterast li Zeydî axivî û got ku serokwezîr dizanibû kî drav dabû, kî ew veguhastibû û kî danûstandinan garantî kiribû. Wî îdia kir ku milîse xwedî wergirname ne. El-Essaf herwiha Zeydî û malbata wî bi komkirina zêdetirî 13 milyar dolaran bi rêya peymanên hikûmetê tawanbar kir û got ku wan êrîşên li ser qada gaza Xor Mor a li Kurdistana Iraqê teşwîq kirine da ku zextê li ser veberhênerên Emîratî zêde bikin.

Ev tawanbarî piştî gavên hikûmetê yên li dijî karsaziyên bi komên çekdar ve girêdayî hatin. Di 5ê Mijdarê de, Zeydî ferman da Desteya Pîşesaziya Leşkerî ya Iraqê ku bi hilberîneran re bixebite, ne bi navbeynkaran re. Piştre, hikûmetê peymanên sê şirketan li Balafirgeha Navneteweyî ya Mûsilê betal kirin.

Di heman rojê de, kesayetiyên medyayî yên bi Esa’ib Ahl al-Haq ve girêdayî, milîsa bi piştgiriya Îranê ya di bin serokatiya Qais al-Khazali de, îdiayên derbarê şirketên ku li ser navê zarok û xizmên serokê Kata’ib Hizbullahê Ahmad al-Hamidawi tomar bûne belav kirin.

Di nav wan şirketên ku navên wan anîn de ev hebûn: Al-Taawun Company for Trading and Supplying Foodstuffs; Ard al-Masal, ku di warê bazirganî û veguhastinê de kar dike; the Babylon Company, ku di warê bazirganî û xanî-milkan de çalak e; Raw’a and Alam Company for trade and investment; the Mara’i Company for agricultural and livestock; Ayadi Al-Khair Company, ajansêk ji bo xebatê anîna karkerên biyanî; û the Yanabi’ Al-Jinan Contracting Company, ku di warên bazirganî, veguhastin, geştyarî, xanî-milk û peymangiriyê de çalak e. Wan herwiha al-Jabal al-Akhdar jî binav kir, ku li gorî îdîayan peymanên kirîna sotemeniya mazotê ji Iraq’s State Oil Marketing Organization hebûn.

Nakokiyê hevrikiyeke her ku diçe zêde dibû di navbera du komên bihêz ên bi piştgiriya Îranê de eşkere kir. Esa’ib Ahl al-Haq hewl daye bandora xwe li ser saziyên hikûmetê, postên ewlehiyê û peymanên dewletê berfireh bike. Kata’ib Hizbullah hêzên çekdar ên serbixwe û kontrola erdê parastine, bi taybetî li Jurf al-Sakhr, navçeyeke biçûk a parêzgeha Babilê.

Di 8ê Mijdarê de, Saud al-Saadi, parlamenterek ji baskê siyasî yê Kata’ib Hizbullahê, Hoquq, daxwaza agahiyan derbarê serweta Zeydî kir. Fermana girtinê ya ku mehan berê ji bo Hussein al-Hamidawi, ku tê gotin kurê serokê Kata’ib Hizbullahê ye, hatibû derxistin jî derket holê. Di wê rojê de, êrîşeke dronê hilberîn li qada gaza Xor Mor rawestand, ku ji aliyê United Arab Emirates’ Dana Gas ve tê birêvebirin, û ev bû sedema têkçûna elektrîkê li Kurdistana Iraqê.

Di 9ê Mijdarê de, raporeke îstîxbarata Iraqê ya 19 rûpelî derket derve, ku qaçaxçîtiya petrolê ya gumanbar li Jurf al-Sakhr vedibêje. Di nav de wêneyên satelîtê hebûn ku livîna tankeran, cihên embar kirinê û şikandinên gumanbar ên boriyên petrolê di navbera 2021 û 2026an de nîşan didan. Hêzên bi Kata’ib Hizbullahê ve girêdayî ji sala 2014an ve, dema ku navçeyê ji Islamic State vegirtin, Jurf al-Sakhr kontrol dikin. Bi hezaran niştecihên koçber nekarîne vegerin, di heman demê de hêzên ewlehiyê yên hikûmetê ji bo têketina navçeyê rûbirûyî sînordarkirinan dibin. Zeydî ferman da lêkolînek bê kirin û hêzên ewlehiyê ber bi Jurf al-Sakhr ve şandin. Operasyon paşê hat rawestandin, piştî ku Kata’ib Hizbullah gef li hêzên ku bêyî erêkirina wê têkevin navçeyê xwar.

Di 12ê Mijdarê de, Zeydî zêdetirî sê saetan bi serokê Badr Organization Hadi al-Amiri, serokê Popular Mobilization Forces Faleh al-Fayyadh, û serokê sitafa Popular Mobilization Forces Abdul Aziz al-Mohammadawi, ku bi navê Abu Fadak tê naskirin û herwiha fermandarekî payebilind ê Kata’ib Hizbullahê ye, civîn kir. Armanca civînê ev bû ku pevçûneke çekdarî asteng bibe û derfeta têketinê ji bo lêkolînerên hikûmetê bi danûstandinê were peyda kirin.

Al-Mohammadawi berê jî fermanên Zeydî yên ji bo anîna çekan bin kontrola dewletê re şermezar kiribû. Di vîdyoyekê de, wî bi eşkereyî hewlên bêçekkirinê yên serokwezîr red kir û got ku milîse tu caran dev ji çekên xwe bernadin û wî her kesê ku biceribîne wan bistîne, şermezar kir.

Di 13ê Mijdarê de, komîteyeke lêkolînê bi hevrahiya hêzên hikûmetê ket Jurf al-Sakhr. Di nav komîteyê de nûnerên 11 saziyên hikûmetê û ewlehiyê hebûn, di nav wan de Counter Terrorism Service, polîsê federal, Wezareta Petrolê û Integrity Commission. Lêbelê, hikûmetê komîte xist bin serokatiya Popular Mobilization Forces’ Security and Discipline Directorate, ne bin serokatiya fermandarekî leşkerî yê serbixwe.

Lêkolîneran berî ku dest bi kontrolê bikin bi fermandarên milîsan re civiyan. Vîdyoyek wisa xuya dikir ku endamekî milîsê ferman dide kolonelekî artêşê ku nasnameya kesê ku fîlm dike pêşkêş bike. Serdan li gorî rêkeftinên bi danûstandinê hatibûn danîn pêk hat, ku têketina serbixwe ya hikûmetê û kişandina vîdyoyê sînordar dikirin.

Washington Kata’ib Hizbullah wekî rêxistineke terorîst binav dike û zextê li Bexdayê kiriye ku çekan bixe bin kontrola dewletê. Hikûmeta Iraqê jî demeya bêçekkirina milîsan heta Hezîrana 2027an dirêj kiriye. Milîsên bi piştgiriya Îranê stratejiya Tehranê ya “demkirînê” şopandine. Wan dirêjkirinek bi dest xistin ku ji hilbijartinên navîn ên Amerîkayê yên 3ê Mijdara 2026an derbas bû, paşê jî wan windahiyên Komarparêzan û destkeftiyên Demokratan pîroz kirin.

Di heman demê de, Kata’ib Hizbullah berdewam erd, çalakiyên bi petrolê ve girêdayî û torên bazirganî kontrol dike. Serokwezîrê Iraqê neçar e bi serokên milîsan re danûstandinê bike, tenê ji bo ku lêkolînerên hikûmetê bişîne nav herêmeke ku bi teorî ew dixwaze wê birêve bibe. Ev danûstandin pevçûneke çekdarî asteng kir، lê herwiha hişt ku milîse kontrola xwe biparêze.

Analîzên Foruma Rojhilata Navîn bi e-nameyê bistînin: bibin aboneyê bultenê (bi îngilîzî)