Gelo Washington dê carekê din Kurdistana Iraqê bi hev re bihêle?
Gelek Kurd bawer dikin ku Washington îradeya destwerdanê di pêşbaziya di navbera her du partiyên serdest ên Kurdistana Iraqê de nîne.

Dibe ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tenê hêz bûbû ku Kurdistana Iraqê li hev digirt. Bi dehsalan, piştgiriya siyasî, aborî û leşkerî ya Amerîkayê di domandina xebatên herêma xweser de û di parastina astek aramiyê de rolek bingehîn lîst. Niha ku piştî bidawîbûna mîsyona bi serokatiya Amerîkayê dijî Dewleta Îslamî, piştgiriya Washingtonê bi piranî ketiyê nav têkiliyên dîplomatîk û pişta siyasî ya sînordar, Kurdistana Iraqê li hember perçebûnê bêparastin xuya dike.
Zêdetirî du sal piştî hilbijartinên parlemanî, ên ku bi xwe jî çend caran hatibûn paşxistin, Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) û Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê (YNK) nekarîn hikûmeteke nû ava bikin. Xala şikestinê vê mehê hat, dema ku PDK rûniştina yekem a parlemana herêmê ya di nêzîkî du salan de hatibû rawestandin, bêyî beşdariya parlamenterên YNKê li dar xist. Ji bo misoger kirina nîsaba 51 endaman a pêwîst ji bo lidarxistina rûniştinê, PDKê çend parlamenterên partiya hevrikê xwe razî kir, ên ku wek serbixwe beşdar bûn, û her wiha endamên komên din ên opozîsyonê jî anîn rûniştinê.
Di bersivê de, YNKê hemû wezîrên xwe ji hikûmeta kargêr vekişandin. Serokê YNKê Bafel Talebanî ragihand ku ew parlemana nû ya kombûyî nas nake û gef xwar ku dê li Silêmaniyê, kelata partiyê, hikûmeteke cuda ava bike. Di heman demê de, birayê wî yê piçûk Qubad, cîgirê serokwezîrê hikûmeta kargêr, û kesayetiyên din ên YNKê li Silêmaniyê di wêneyên fermî de xuya dibin, wisa dide xuyakirin ku hikûmeteke cuda heye.
Gelek Kurd û alîgirên wan bawer dikin ku têkiliya Amerîkayê bi Kurdên Iraqê re danûstendinî bûye. Ev ne rast e. Piştgiriya rasterast a Amerîkayê derketina Herêma Kurdistanê wek pêkhateyeke xweser di nav Iraqê de pêkanî. Operasyona Provide Comfort alîkarî kir ku şertên xwe-birêvebirinê yên Kurdan pêk werin û rê li ber hilbijartinên yekem ên parlemanî yên herêmê di 1992an de vebike. Di 1998an de, şerekî navxweyî di navbera PDKa bi serokatiya malbata Barzanî û YNKa bi serokatiya malbata Talebanî de, ku bû sedema mirina bi hezaran kesan, piştî navbeynkariya rasterast a Amerîkayê bi dawî bû. Paşê şerê 2003yan ê bi serokatiya Amerîkayê hat ku rejîma Serokê Iraqê Seddam Huseyn hilweşand, ku derfeteke din da Kurdan ku xweseriya xwe berfireh bikin û statûya herêmê wek pêkhateyeke federal di bin destûra nû ya Iraqê de misoger bikin.
Piştî bilindbûna Dewleta Îslamî, Washingtonê dîsa berê xwe da Kurdan wek hevkar û rasterast bi hêzên Kurd re xebitî, gelek caran jî bi awayek serbixwe ji Bexdayê. Di wan salan de, Dewletên Yekbûyî veberhênan kir da ku yekîtiya Kurdên Iraqê û hevgirtina sazûmanî xurt bike. Bi salan, koalîsyona bi serokatiya Amerîkayê xebitî ku hêzên Pêşmerge yên girêdayî her du partiyên serdest ên herêmê yek bike, bi armanca veguherandina wan bo hêzeke profesyonel a şerker di bin desthilata Wezareta Pêşmerge ya Herêma Kurdistanê de, ne di bin serokên partiyan de. Hinekî berî dawiya dema 30ê Îlona 2026an ji bo vekişîna leşkerên Amerîkayê ji Iraqê, Herêma Kurdistanê yekkirina hêzên xwe yên Pêşmerge ragihand. Lê belê, ev gav tenê rûkeş bû, armanca jê jî ew bû ku pêşketinek ji Washingtonê re were nîşandan. Bûyerên paşerojê eşkere kirin ku bawerkirina bi yekbûna Pêşmergeyê çiqas şaş bû.
Li hember paşxaneya guhertina dîmena siyasî ya Rojhilata Navîn, rêveberiya Trump wisa xuya dike ku meyla wê heye ku bi hikûmetên navendî yên xurt ên li seranserê herêmê re bixebite. Vê têgihiştinê di nav gelek Kurdan de ev bawerî xurt kiriye ku Washington îradeya destwerdanê di hevrikiyê de di navbera her du partiyên serdest ên Kurdistana Iraqê de nîne.
Nûnerê Serok Donald Trump ji bo Iraq û Sûriyeyê, Tom Barrack, di 11ê Mijdara 2026an de di nîqaşeke panelê de li Chatham House helwesta rêveberiyê li ser Kurdistana Iraqê û krîza wê ya siyasî ya berdewam zelal kir: “Em ê destwerdanê nekin. Bi tu awayî em nikarin destwerdanê bikin. Em dikarin teşwîq bikin. Em dikarin alîkariyê bikin. Em dikarin şîretan bikin. Em dikarin navbeynkariyê bikin. Lê bi rastî, niha dem e. Vê derfeta mezin li pêş we heye. Divê hûn van nerazîbûnên eşîrî derbas bikin.”
Barrack krîza ku li Kurdistana Iraqê diqewime wek tiştekî ku koka wê di hevrikiyên dirêjdem ên di navbera malbatên Barzanî û Talebanî de ye, diyar kir. Di bingeha xwe de, nakokiya li ser kontrola Wezareta Navxwe ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê, bo nimûne, bi dehsalan bêbaweriya di navbera du partiyên ku têkoşîn kirine ku ji dilsoziyên xwe yên eşîrî û herêmperest derbas bibin, vedişêre. Ji vî alî ve, YNKa ku tê gotin pêşverû ye, ne kêmtir ji PDKê bi siyaseta eşîrî û bingeha malbatê hatiye şekilandin.
Çiqas nêzîk jî xuya bike, Kurdistana Iraqê kêm e ku li ser du rêveberiyên cuda yên li Silêmanî û Hewlêrê were parçekirin. Di rastiyê de, herêm ji mêj ve li gorî xetên partiyan dabeşkirî bûye û dê wisa jî bimîne, bi YNK û PDKê ku her yek kelatên xwe kontrol dikin. Tiştê ku dibe paşê biqewime ew e ku Washington dê zexta li ser her du aliyan bike ku bigihîjin lihevkirineke demkî û hikûmetekê ava bikin. Lê tiştê ku bêtir misoger xuya dike ew e ku ev nakokî dê bibin sedema ku herêma xweser di pêşbaziya xwe ya firehtir bi Bexdayê re cihê xwe winda bike.
Analîzên Foruma Rojhilata Navîn bi e-nameyê bistînin: bibin aboneyê bultenê (bi îngilîzî)