Melayekî alîgirê Xomeynî li Michiganê kampanya li dijî El-Sayed dike
Melayekî Dearbornê yê dilsozê ayetullahên Îranê, ji minbereke ku bi pereyên bacdaran tê xwedîkirin, li dijî berbijarê Senatoyê yê Partiya Demokrat li Michiganê û her wiha li dijî mafên zayendî û mafên LGBT waaz kir.
Mahyar Entezari lêkolînerê hevkar ê Islamist Watch li Foruma Rojhilata Navîn e. Lêkolînên wî yên berê li ser îslamîzm û îdeolojiyên din li Îran û Afxanistanê bûn. Wî li Zanîngeha Pennsylvania û Zanîngeha Texasê ya li Austinê dersên lêkolînên Rojhilata Navîn daye, li wir herwiha destûrnameyên xwe yên M.A. û Ph.D. wergirtine.
Di 11ê îlona 2026an de, Usama Abdulghani li Dearborn, Michigan, li mizgefta xwe ya bi navê Light of Guidance, waazek pêşkêş kir. Abdulghani, ku li mezintirîn semîneriya girêdayî rejîmê li Îranê perwerde bûye, salvegera 25emîn a êrîşên terorîstî yên 9/11 bi sûcdarkirina Îsraîlê nîşan kir û ji şopandaran re got, “Îslam dixwaze ku em wek misilman, wek bawermend, serdestiya mutleq a Îslamê hembêz bikin.” Piştî ku ev pêşgotin ji holê rabû, wî got ku dê “hinekî der barê hilbijartinê de” biaxive, li ser berbijarê Senatoyê yê Partiya Demokrat li Michiganê, Abdul El-Sayed, yê ku misilman e. Der barê dengdanê ji bo berbijarê dijî-Îsraîl de wî pirsî: “Ma ev alîkariya lezkirina hatina Mehdî [mesîhê misilmanên şîa] dike? Ma em zirarê didin Îsraîlê?”
Abdulghani paşê çû ser tomara El-Sayed a li ser mafên LGBT û mafên zayendî. Kurtajî, bi gotina Abdulghani, “kuştina pitikan” e, û “di Yewmu'l-Qiyameyê [Roja Qiyametê] de ji bo kesekî wek Abdul-Rahman El-Sayed … û ji bo wan kesên ku jê hez dikin, ev yek giran e.” Wî zêde kir: “Ev zilam bi hêrs û hêz agendaya qewmê Lût [Sodom û Gomora] pêş dixe.” Melayê navborî behsa şermezarkirina hemseksiyeliyê ya di Quranê de dikir, ya ku Abdulghani jê re got “kirêtiyek.”
Du hefte şûnda, wî ji cihê ku lê hiştibû berdewam kir. Di merasîma bîranînê ya 25ê îlonê de ji bo serokê Hizbullahê yê ku hatiye kuştin, Hassan Nasrallah, yê ku ji aliyê DYAyê ve wek terorîst hatibû binavkirin, melayê navborî der barê El-Sayed de got: “Yek ji wan tiştên ku min cara borî behs kir ev bû ku ev berbijar tiştekî dike ku kufr e.” Wî hişyarî da: “Niha, eger, Xwedê neke, kesek dê dengê xwe bide wî an ji bo wî kampanyayê bike, bila vê prensîba îslamî bîne bîra xwe.” Wî hedîsek, yanî gotineke Muhammed, anî ziman û got ku eger “kesek gunehekî bi eşkereyî bike û paşê kes dengê xwe dernexe … ew tevahiya civakê hilweşîne.”
Waazên wî dibe ku qedexeya federal a kampanyayê ji aliyê rêxistinên ji bacê muaf ve binpê bikin. Ji bilî desteka bacdaran a 501(c)(3) ji bo mizgeftê, yek ji rêxistinên Abdulghani fona hikûmetê wergirtiye, di nav de ji Michiganê, ku Waliyê wê, Gretchen Whitmer, soz daye ku dê mafên LGBT biparêze. Abdulghani parêzvanekî eşkere yê Komara Îslamî ya Îranê ye.
“Tenê Hin Prensîban Datînim Holê”
Abdulghani her du axaftin jî wek rêberî çarçove kir. Di 11ê îlonê de wî got: “Mijar ne ew e ku meriv dengê xwe bide an nede, lê tenê ew e ku em çawa li vî kesî dinêrin.” Di 25ê îlonê de, wî ji bawermendan re got: “Min nedixwest ku hê hukmê xwe yê dawî bibêjim, tenê min dixwest hin prensîban deynim holê da ku mu'minûn [bawermend] li ser bifikirin dema em vê hilbijartinê dikin, û em yan serdema Mehdî tînin yan jî, bi şaşiyeke mezin, doz hêdî dikin.” Rêberiya wî li ser hukmê wî yê dawî gelek guman nehişt.
Di waaza xwe ya paşîn de, Abdulghani got: “Ev berbijar tê nav mala me, nav hewşa me, û van nirxan pêş dixe bêyî [sic] ku bi coş here meşên wan ên pride, pê li tevahiya Quranê dike, tê nav mala te û pê li tevahiya Quranê dike!” Berevajî hin melayên din ên Michiganê ku piştgirî dane El-Sayed, Abdulghani ragihand: “Dibe ku di pêşerojê de demek hebe ku baş be meriv wek blokekê dengê xwe bide. Dibe ku hebe. Ne niha. Ez wisa nabêjim. Dibe ku demek hebe.”
Guhertina Johnson
Di hukmekî ku wek Guhertina Johnson (Johnson Amendment) tê naskirin de, Beşa 501(c)(3) ya Internal Revenue Code perestgeh û saziyên xêrxwaz ên din ên ji bacê muaf qedexe dike ku beşdarî an destwerdanê bikin “di her kampanyayeke siyasî de ji bo (an li dijî) her berbijarekî ji bo postekî giştî.” Rêberiya IRSê di Revenue Ruling 2007-41 de faktorên ku dikarin gotinekê bikin destwerdan rêz dike: ka berbijarek tê nasandin, ka helwestên wî/wê têne şermezarkirin, ka nêzîkî hilbijartinê ye, ka behsa dengdanê dike, an jî ka li ser pirsgirêkekî ku berbijaran ji hev vediqetîne diaxive. Abdulghani hemû van kir.
Abdulghani navê El-Sayed anî û jê re got “ev berbijar.” Wî helwestên El-Sayed ên li ser kurtajiyê û mijarên LGBT şermezar kir. Di 25ê îlonê de, rojek piştî ku dengên bi posteyê dest bi berdestbûnê kirin, wî behsa testeke olî kir, “ka em di kampanyaya Senatoyê de dengê xwe didin an na.”
Vîdyoya waaza wî ya ku Light of Guidance li ser Instagramê belav kir hîn jî pêşde çû, wêneyan li ser hev dan û di navberê de vîdyoyan qert kirin, yên ku tê de li ser siyaseta pro-choice ya El-Sayed û girêdanên wî bi komên LGBT, George Soros, û Kamala Harris re tê gotin. Wêneyên berbijara berê ya serokatiyê ya Partiya Demokrat wê bi Serokwezîrê Îsraîlê Benjamin Netanyahu re di kolajekê de, bi alaya Îsraîlê û nivîsa “Demokrat û Siyonîzm,” tê nîşandan, û paşê têksta ku piştgiriya Harris ji Îsraîlê rexne dike tê.
Reeleke Instagramê ya waaza Abdulghani ya 25ê îlona 2026an.
( Light of Guidance/Instagram )
IRSê berê muafiyeta dêrekê li ser vî rengî peyamê betal kiribû. Çar roj berî hilbijartina 1992an, dêrekî li bakurê New Yorkê reklamên rojnameyan bi sernavê “Xiristiyan, Hay ji Xwe Hebe” weşand, ku tê de dihat gotin Bill Clinton “piştgiriyê dide kurtajiya li ser daxwazê” û “piştgiriyê dide şêwaza jiyanê ya hemseksiyel, û dixwaze ku hemseksiyel xwedî mafên taybet bin” berî ku di dawiyê de bibêje: “Nexwe em çawa dikarin dengê xwe bidin Bill Clinton?” IRSê muafiyeta bacê ya dêrê betal kir, û dêrê îtîraza xwe winda kir. Waazên Abdulghani heman mijarên civakî vedibêjin û ber bi heman encama siyasî ve îşaret dikin.
Di 2025an de IRSê hewl da ku doza komeke xiristiyan, National Religious Broadcasters (NRB), bi lihevkirinê bi dawî bîne, bi şertê ku pejirand, waazên li cem civatê der barê siyaseta hilbijartinê de wek destwerdana kampanyayê nayên hesibandin. Dadgeheke navçeyî di 31ê adara 2026an de doz red kir, bêyî ku wê helwestê bipejirîne. Niha doz li ser îtîrazê ye, û Wezareta Dadê ji dadgeha îtîrazê dixwaze ku doza NRBê vegerîne. Her çend pêşeroja Guhertina Johnson ne diyar be, qedexe hîn jî li ser kar e.
Ayatollah Xamenî, yanî “Rêberê Me”
Der barê vê sînordarkirinê de, Abdulghani di merasîmeke bîranînê ya li ser Rêberê Bilind ê Îranê yê ku hatiye kuştin, Ayatollah Ali Xamenî, li mizgefta xwe di adara 2026an de got: “Em ên ku li Rojava ne, em nikarin bihêlin statuya muafiyeta bacê ya mizgefta me bibe pûtek ku ez bidûn Allah [li şûna Xwedê] jê re biperizim.”
Dilsoziya Abdulghani ji rêberên Îranê re ne veşartî ye. Di waaza xwe ya adarê de, wî got ku Xamenî “bû rêberê me bo 36 salan.” Di heman waazê de, kêmtir ji du mehan piştî ku Komara Îslamî zêdetirî 36,500 xwepêşanderên îranî qetil kirin, Abdulghani pesnê Xamenî da ku ew têra xwe “bi dilekî fireh” bûye ku ji “wan ciwanên ku bi xapandinê bûn hevkarên serhildanên Mossadê … şehîd” re bibêje. Abdulghani ev yek jê birî ku di heman axaftinê de, ya ku di 17ê sibata 2026an de hatibû pêşkêşkirin, Xamenî gotibû: “hêmanên gendel, fitnedar … çûn kûrahiya herî jêrîn a Cehennemê.” Îdiaya ku xwepêşandanên çileya 2026an “serhildanên Mossadê” bûn, li propagandaya îranî dişibe.
“Hatina Mehdî” û “Zirardana Îsraîlê”
Pirsa Abdulghani a ka dengdana ji bo El-Sayed dê “alîkariya lezkirina hatina Mehdî” bike û “zirarê bide Îsraîlê” an na, têkheviya ol û siyasetê di cîhanbîniya wî ya îslamîst de nîşan dide. Li gorî Ali Xamenî, yê ku Abdulghani ew ne tenê wek “mamoste” lê her weha wek “hukumdarê dinyewî” yê ummetê, yanî civaka bawermendan, didît, Mehdî “rizgarkerekî mezin e ku dixwaze li dijî hemû navendên hêza navneteweyî şer bike.” Ji bo Xamenî, ew navend DYA û Îsraîl jî di nav de bûn.
Armanca “zirardana Îsraîlê” ji bo Xomeynîstan wek Abdulghani ne tenê jeopolîtîkeke asayî ye. Ayatollah Ruhollah Xomeynî, damezrînerê Komara Îslamî, ku wêneyê wî li dîwarekî Light of Guidance bû, hîn dikir ku Mehdî dê tenê piştî hilweşandina dewleta cihû derkeve holê.
Fona Bacdaran
Li gorî posta wê ya Facebookê, Hadi Institute jî “di bin rêberiya Şêx Usama Abdulghani de” ye. Nameya diyarkirinê ya IRSê ya 2020an a Light of Guidance navnîşana Hadi Institute di nav de diyar dike. Mizgeft her weha dersên xwe li heman navnîşanê li dar dixe. Abdulghani di waazeke li Light of Guidance di 10ê tîrmeha 2026an de behsa “malbata me ya Hadi” kir. Hadi Institute li ba IRSê bi navê Association of Spiritual Renewal (ASR) dosyeyan radigihîne, û di vegerandinên wê de di navbera tîrmeha 2018an û hezîrana 2025an de 989,058 dolar ji grantên hikûmetê hatine tomarkirin. Open Michigan nîşan dide ku eyaletê ji 2022an heta 2024an 163,169 dolar da ASRê. ASR, yanî Hadi Institute, Hadi Montessori û Hadi Publications birêve dibe, ya ku nivîsên Muhammad Jawad Vazirifard, melayekî îranî û serperştê nûnertiya Rêberê Bilind li zanîngeheke IRGCê ya ku ji aliyê DYAyê ve hatiye cezakirin, weşandiye.
Mafên LGBT li Michiganê
Michigan soz daye ku dê mafên LGBT biparêze, her çend fon dabe rêxistineke ku melayekî bi eşkereyî homofob serokatiya wê dike. Di 2019an de, Waliya eyaletê Whitmer ferz kir ku her peymana granta eyaletê divê cudakariya li dijî xebatkar an daxwazkaran li ser bingeha meyla zayendî û nasnameya zayendî qedexe bike, û muafiyeta selefê xwe ji bo rêxistinên olî rakir. Ev rêzik ji bo tiştên ku waiz dibêje ne derbasdar e, û pratîkên xebatgirtinê yên mizgeftê û Hadi Institute nayên zanîn.
Light of Guidance û Hadi Institute bersîv nedane daxwazên şîroveyê.
Valahiyeke Hiqûqî
Ma pêşvebirina Komara Îslamî ya ji aliyê Light of Guidance ve bi xwe dikare muafiyeta bacê ya wê bixe xeterê? Bi ihtîmalê na. Teksteke perwerdeyê ya IRSê ya 1992an li ser çalakiyên derveyî welat ên saziyên xêrxwaz dibêje ku “piştgirîdana hikûmeteke biyanî ne armancekî xêrxwaziyê yê naskirî ye,” lê pîvan ew e ka rêxistin “ji bo piştgirîdana hikûmeta biyanî hatiye avakirin.” Wisa mizgeftên xomeynîst dikarin pesnê Rêberê Bilind ê Îranê bidin. Qedexeya kampanyayê tenê berbijarên ji bo postên giştî digire nav xwe, di nav de di hilbijartinên derve de jî, lê Rêberê Bilind ê Îranê ne karbidestekî ye ku bi dengdana giştî hatibe hilbijartin. Her çend qanûna DYAyê lobîkirina ji bo “qanûndanînê” li welatên derve sînordar dike, heman teksta IRSê diyar dike ku “dibe ku ne rast be” ku fermanên “rejîmeke otorîter an teokratîk” wek qanûndanîn bên hesibandin. Serkeftin ji bo Tehranê.
Bi saya vê valahiya xuya, Light of Guidance dikare berdewam parêzvaniya ayatullahên Îranê bike. Di heman demê de, bacdarên amerîkî mesrefê didin. Bexşînerên mizgeftê û Hadi Institute dikarin diyariyên xwe ji bacê derxin, tu ji her du rêxistinan baca dahatê nade, û Hadi ragihandiye ku nêzîkî 1 mîlyon dolar di grantên hikûmetê de wergirtiye. Dibe ku beşek ji wê pere ji bo dibistana wê hatibe xerc kirin, lê pere tê guherandin: çiqas kêmtir li wir xerc bike, ewqas zêdetir dikare li cihên din xerc bike. Bi rastî jî, dersên Light of Guidance li Hadi Institute tên lidarxistin. Di encamê de, bacdar propagandaya ji bo dijminekî biyanî û destwerdana xuya ya kampanyaya siyasî di hilbijartineke DYAyê de, ji aliyê îslamîstekî radîkal li Dearborn ve, bi pere piştgirî dikin.