Îran gef li Ewropayê dixwe ku êrîşî wê bike

Di 31ê Cotmeha 2026an de, Rêberê Bilind Mojtaba Xamenei, li gorî agahiyan, bi fermandarên payebilind ên hêzên çekdar re civiya û ferman da wan ku êrîşî Ewropayê bikin. Xamenei ji fermandarên xwe re got ku divê “rêgirtineke herî zêde” bi kar bînin û ferman kir ku divê li hember her gefekê bi “bersîveke bilez û bêyî sînorên erdnîgarî” bersiv bidin. Yekser, medyaya rejîmê xwe vegerand ser van xalên propagandayê.

Rojnameya Keyhan, ku edîtorê wê rêberê bilind tayîn dike, nivîsî ku armancên muhtemel ên Îranê ji Rojhilata Navîn wêdetir diçin û “dilê Ewropayê” jî tê de ye. Wê zêde kir ku mûşekên Îranê dikarin bigihîjin baregehên NATOyê yên heta 3,000 mîl dûr. Rojnameya bi tîraja mezin Hamshahri jî heman îdîa dubare kir û pêşniyar kir ku êrîşên kûr ên Îranê dê xetên peydakirinê yên artêşa Amerîkayê bişikînin.

Bi zêdebûna îhtîmala şerekî nû piştî hilbijartinên navîn ên Amerîkayê, berpirsiyar derbarê van gefan de hê zêdetir dengê xwe bilind dikin. Mohammad-Javad Larijani, birayê Ali yê ku heta ku êrîşeke Amerîkî ew kuşt wek sekreterê Encumena Bilind a Ewlehiya Neteweyî (Supreme National Security Council) xebitî, û birayê Sadeq Larijani yê ku serokatiya Encumena Teşxîsa Berjewendiyê (Expediency Council) dike, got: “Eger bibe ku Îran ji baregehên Amerîkî yên li Almanyayê, Albanyayê an Îngilistanê bê êrîşkirin, ev baregeh dê bibin armancên me yên rewa.”

Wezîrê Derve Abbas Araghchi di hevpeyvînekê de got ku Îran dê ji bo parastina xwe dudilî nebe ku êrîşî baregehên Amerîkî bike, bêyî ku herêmekê diyar bike. Herwiha wî anî ziman ku wî ev mijar bi hevtayê xwe yê Qibrisî Constantinos Kombos re nîqaş kiriye, yê ku ji wî re piştrast kiriye ku wî ji hukûmeta Brîtanyayê re gotiye ku baregehên wan ên li Qibrisê ji bo êrîşên li dijî Îranê bi kar neynin. Di gotarê de hat gotin ku Araghchi di Tîrmeha 2026an de hişyarî dabû Keyaniya Yekbûyî û Bulgaristanê ku eger Dewletên Yekbûyî baregehên wan bi kar bîne, dê rûbirûyî tolhildanê bibin.

Berpirsiyarên din, wek endamên parlamentoyê û wezîrê derve yê berê yê ku bûye parlamenter Manuchehr Mottaki, heman hişyarî dan.

Îran vê hîleyê bi kar tîne da ku hevalbend û hevkarên Amerîkayê wê li dijî dîsa destpêkirina şerê bixe nav lobîkirinê. Zirarên ku li gorî agahiyan li baregehên Amerîkî yên li Rojhilata Navîn çêbûne û kêmbûna stokên mûşekên dijî-mûşekan, Îranê han didin ku bawer bike dikare zirareke cidî bide hewldanên şer ên Amerîkayê. Di dema Operasyona Epic Fury de, Îranê şiyana xwe ya gihîştina baregeha Diego Garcia, ku nêzîkî 2,500 mîl dûr e, nîşan da, bi îhtîmalekê bi karanîna wesayiteke avêtina fezayî ya Simorgh, ku ev cure bi gelemperî ji mûşekên balîstîk pir biha-dartir in.

Dibe ku kêmbûn bibe pirsgirêk. Taktîka Îranê ya êrîşên mûşekî ew e ku bi gelek mûşekan serê armancê baran bike, û bi giştî nayê zanîn ka stoka Îranê ya mûşekên balîstîk ên navîn têra wê dike ku mûşekên dijî-mûşekan yên Amerîkî ji kar bixe an na.

Ji agirbesta Nîsana 2026an vir ve, berpirsiyarên Supaya Pasdarên Şoreşa Îslamî (IRGC) pesn dane ku Îran dê di pevçûnên pêşerojê de çekên nû eşkere bike. Yek ji van çekan dikare guhertoyeke guherandî ya Khorramshahr-4 be, mûşekeke balîstîk a navîn a bi sotemeniya hişk ku dikare bigihîje Ewropayê, ku dê pir erzantir be. Di destpêkê de, çavdêran bawer dikir ku ev ew çek e ku Îranê li dijî Diego Garcia bi kar anîbû.

Dibe ku qumara Îranê jî karesat derkeve. Elît û raya giştî ya Ewropayê li dijî şerê Îranê bûn, lê ne bi bihayê ku ewlehiya xwe ji dest bidin. Berevajî Rojhilata Navîn, ku li wir Îran tenê gefa li ser cîranên xwe ye, Rûsya ji bo Ewropayê gefa herî berbiçav e. Ji ber vê yekê, hikûmetên Ewropayê nikarin paşvekişîna Amerîkayê ragirin. Eger li ser axa wan êrîş li wan bê kirin û neçar bimînin ku wek tedbîrekê an li dijî Dewletên Yekbûyî an jî li dijî Îranê vegerin, dibe ku hilbijêrin tola xwe ji Îranê hilînin, ku herwiha dabînkerê çekan e ji bo Rûsyayê. Dibe ku pozbilindiya Îranê encama nirxandineke çewt be ku hikûmetên Ewropayê dê wek hikûmetên Ereb tevbigerin û bixwazin hemû aliyan razî bikin.